In opdracht van de provincie Groningen heeft KAW de woonplannen in de provincie Groningen geëvalueerd. Enerzijds of de gemaakte afspraken tussen provincie, gemeenten en corporaties kwantitatief en kwalitatief waren gehaald. Aan de andere kant hebben we onderzocht wat de waarde is geweest van convenanten.

functies van convenanten

Positive ervaringen van gemeenten

• Het belang van een convenant wordt door na-
  genoeg alle partijen ingezien. De noodzaak om een convenant op te stellen is een stimulans geweest om met elkaar afspraken te maken.
• Doordat partijen regelmatig overleg voerden, kregen ze beter inzicht in elkaars werkmethoden, financiën en belangen.
• In het convenant zijn gemaakt die anders steeds opnieuw op projectniveau gemaakt hadden moeten worden; bijvoorbeeld de verdeling van de financiële tekorten en de opzet van een herstructureringsfonds.
• In die gemeenten waar het convenant is uitgewerkt naar verschillende jaarschijven en locaties, en er een financiële investerings-
  raming per partij is gemaakt, wordt het convenant het meest gebruikt.

Negative ervaringen van gemeenten

• De nadruk vanuit de provincie heeft te veel op aantallen gelegen. Door de directe relatie van het ambitieniveau in het sloop- en nieuwbouwprogramma en de contingenten is in een aantal gemeenten een te ambitieus programma opgesteld.
• Een aantal gemeenten ervaarden een kennis-
  achterstand op volkshuisvestelijk terrein. Dit heeft negatief in de onderhandelingen met corporaties doorgewerkt.

juridische uitwerking

De mate waarin partijen zich gecommitteerd voelen om sloop- en nieuwbouwaantallen ook daadwerkelijk te realiseren, heeft vrijwel geen relatie met de mate waarin afspraken juridisch vastgelegd zijn. Het heeft vooral te maken met:

• het vertrouwen tussen partijen
• gezamenlijke overtuiging voor een vernieuwingsslag in de bestaande voorraad
• de mate van concreetheid van afspraken

succesfactoren prestatieafspraken

Indien convenanten prestatieafspraken bevatten (dat wil zeggen een uitgewerkt programma voor de komende jaren, uitgesplitst naar jaar, aantallen, woningtypes en prijscategorieën en met een investeringsraming voor alle partijen) worden betere voorwaarden geschept voor uitvoering van het afgesproken programma. Echter, concrete prestatieafspraken bieden nog geen garanties voor succes. De voornaamste succesfactoren zijn een door beide partijen onderschreven noodzaak om een vernieuwings-
slag te maken in de bestaande voorraad en het vertrouwen tussen partijen en personen.

gezamenlijke wil noodzaak

Het sterker inzetten op het maken van prestatieafspraken betekent niet dat het convenant / prestatieafspraken meer juridische status moeten krijgen. Juist het proces voorafgaand aan het maken van de prestatie-
afspraken en de gezamenlijkheid waarin dit gebeurd moet meer aandacht c.q. status krijgen. Dit is de fase waarin de gezamenlijke
wil om een vernieuwingsslag te maken in de bestaande woningvoorraad tot uiting komt.

duidelijk volkshuisvestelijk beleid

Om tot een goede gezamenlijke visie te kunnen komen, is het belangrijk dat de gemeente een duidelijk eigen volkshuisvestelijk beleid heeft, waarna een gezamenlijke visie met corporaties en andere partijen kan worden gemaakt. Alleen op deze manier kan de gemeente als gelijk-
waardige partner van de corporatie opereren.

Prestatieafspraken moeten een bindende richting aangeven, maar er moet ook ruimte zijn om af te wijken van aantallen als daar aanleiding voor is. Daarnaast moeten prestatieafspraken verder gaan dan alleen over sloop en nieuwbouw. Er moeten ook afspraken gemaakt worden over maatschappelijk vastgoed; bijvoorbeeld ten aanzien van multifunctionele centra, zorgcomplexen en brede scholen.