Gebiedsvisie Kalsdonk geeft ruimte aan fysiek volgt sociaal

Grote plannen voor een sociale wijk

Kalsdonk is een wijk waar veel speelt. Bewoners hebben te maken met uitdagingen op het gebied van bestaanszekerheid, gezondheid en veiligheid. Tegelijkertijd is er een divers palet aan initiatieven, betrokken bewoners en voorzieningen die van grote waarde zijn voor het dagelijks leven, maar nog niet overal even verbonden of bereikbaar zijn. Door die kracht verder te versterken ontstaat ruimte voor een positieve ontwikkeling van de wijk.

Voor woningcorporatie Alwel brachten we met de Stadsscan al eerder de ruimtelijke kansen voor verdichting en vernieuwing in Kalsdonk in beeld. De potentiekaart die hieruit voortkwam vormde de aanleiding tot een samenwerking van de corporatie, de gemeente Roosendaal en het Nationaal Programma Roosendaal (NPR) om breder te kijken naar de toekomst van de wijk.

Vanuit deze eerste verkenning kregen wij de opdracht een gebiedsvisie op te stellen die richting geeft aan de verdere ontwikkeling van Kalsdonk. Daarbij staat het versterken van de sociaalmaatschappelijke structuur centraal. De fysieke leefomgeving ondersteunt die ambitie, met gerichte investeringen in woningen, voorzieningen en de openbare ruimte.

Van sociale kracht naar ruimtelijke keuzes

Omdat we de ruimtelijke kansen al grotendeels in beeld hadden, konden we ons vanaf de start richten op de sociale opgave en onderzoeken wat Kalsdonk nodig heeft om als wijk sterker te worden. Een sociaal netwerk is gelaagd en niet altijd zichtbaar. Daarom onderzochten we samen met wijkprofessionals en bewoners waar de belangrijkste sociale dragers van de wijk zich bevinden en hoe zij bijdragen aan de samenhang in Kalsdonk.

Met behulp van de Asset Based Community Development (ABCD)-methode maakten we een netwerkkaart van Kalsdonk. Daarmee brachten we de mensen, organisaties, initiatieven en plekken in beeld die de sociale kracht van de wijk vormen. Deze analyse vormde de basis voor een gebiedsvisie waarin ruimtelijke investeringen aansluiten op wat er al aanwezig is in de wijk.

Door eerst te onderzoeken waar het sociale leven van de wijk zich concentreert, ontstond een visie waarin ruimtelijke investeringen direct bijdragen aan ontmoeting, gezondheid, veiligheid en betrokkenheid. Daarmee vormen sociale opgaven niet langer een gevolg van ruimtelijke keuzes, maar juist het vertrekpunt.

Drie sociale dragers

De vier pijlers van het Nationaal Programma Roosendaal vormen de basis van de gebiedsvisie: bestaanszekerheid, toekomstbestendigheid, sociale samenhang en sociale veiligheid. Samen geven zij richting aan de ontwikkeling van Kalsdonk tot 2040. Vanuit deze pijlers hebben we onderzocht welke plekken in de wijk de grootste bijdrage leveren aan het dagelijks leven van bewoners en waar investeringen de meeste maatschappelijke impact kunnen hebben.

Tijdens gebiedsnetwerksessies met wijkprofessionals en maatschappelijke organisaties ontstond een gedeeld beeld van de wijk en de opgaven die aandacht vragen. Daaruit kwamen drie sociale dragers naar voren: Pius-X, het Heilig Hartplein en de nieuwe ontwikkeling VierTien (voorheen Vierendeel).

Fyiek volgt sociaal

Pius-X is een belangrijke ontmoetingsplek waar bewoners samenkomen voor activiteiten, ondersteuning en sociale contacten. Het Heilig Hartplein vormt het hart van zorg, onderwijs en welzijn in de wijk, met onder meer basisschool De Vlindertuin, het buurtcentrum en verschillende zorgvoorzieningen. VienTien en Burgemeester Coenenpark spelen een belangrijke rol voor wonen, zorg en ontmoeting. Hoewel de drie locaties een verschillend profiel hebben, vervullen zij dezelfde belangrijke rol: samen vormen deze plekken een netwerk van voorzieningen waar bewoners elkaar ontmoeten, ondersteuning vinden en actief deelnemen aan het leven in de wijk.

De gebiedsvisie bouwt voort op de kracht van deze plekken. Daarom ontwikkelden we niet alleen een ruimtelijke visie, maar ook een sociale visie voor de wijk. We onderzochten hoe woningen, groen, voorzieningen en openbare ruimte kunnen bijdragen aan sterkere sociale netwerken. Tegelijkertijd keken we hoe de drie sociale dragers beter verbonden kunnen worden met de rest van Kalsdonk, zodat meer bewoners er gebruik van kunnen maken. Zo versterken ruimtelijke investeringen niet alleen de wijk, maar ook de sociale structuren die haar dragen. Dit doen we bijvoorbeeld met ‘Het Kalsdonk-ommetje’ die belangrijke plekken in de wijk verbindt en voorzieningen beter bereikbaar maakt.

Samen werken aan de toekomst van Kalsdonk

Kalsdonk 2024 laat zien waar de gemeente naar toe wil met Kalsdonk. De plannen worden de komende jaren stap voor stap uitgevoerd. Het is een samenhangend toekomstperspectief waarin woningverbetering, vergroening, mobiliteit, zorg en maatschappelijke voorzieningen elkaar versterken. De visie biedt daarmee een gezamenlijke koers voor alle betrokken partijen en vormt de basis voor investeringen die niet alleen de fysieke leefomgeving verbeteren, maar ook bijdragen aan een groener, veiliger en sterker Kalsdonk. De aanpak laat zien dat een gebiedsvisie sterker wordt wanneer sociale en ruimtelijke vraagstukken vanaf het begin gelijkwaardig worden behandeld. Die werkwijze biedt ook waardevolle lessen voor andere wijkvernieuwingsopgaven.