Een nieuwe toekomst voor MUWI I

Van impasse naar nieuwe energie

MUWI I is een woonveld in de wijk Babberspolder-Oost, gebouwd in de jaren ’50 op basis van een stedenbouwkundig plan van Willem Van Tijen. De wijk ademde de idealen van die tijd: licht, lucht en ruimte. MUWI I ontleent zijn naam aan het ‘Muis-Winter’ bouwsysteem dat hier waarschijnlijk voor het eerst is toegepast, de meest gebruikte bouwmethode uit de wederopbouwperiode. Begin jaren 2000 werd het grootste deel van Babberspolder gesloopt en vervangen voor nieuwbouw. Alleen de vernieuwing van MUWI I bleef sinds die tijd liggen.

Waterweg Wonen wilde door, maar liep vast in beleid dat stuurde op minder sociale huur. Corporaties kregen minder ontwikkelruimte, terwijl de behoefte aan sociale huur juist toenam. Sloop was daardoor geen optie en renovatie bood te weinig ruimte voor het toevoegen van andere woonsegmenten aan de woningvoorraad. Door deze impasse stond alles stil. Bewoners wachtten jarenlang op duidelijkheid. Geruchten over sloop of renovatie, gebrek aan duidelijkheid en jarenlang uitblijven van actie tastten het vertrouwen aan.

Ruimte voor perspectief

In 2021 kwam daar verandering in. Wij lieten op basis van ons onderzoek Ruimte Zat in de Stad zien dat met minimale sloop veel extra woningen konden worden toegevoegd. Daardoor ontstond perspectief voor meer huishoudens binnen de buurt, met behoud van minimaal het gelijke aandeel sociale huur en de mogelijkheid om andere woonsegmenten aan de wijk toe te voegen.

MUWI I staat nu vlak voor de start van de uitvoering van een grootschalige integrale wijkvernieuwing. KAW kreeg op basis van de uitkomsten van het onderzoek de vraag om in samenspraak met bewoners, corporatie en gemeente een stedenbouwkundig plan op te stellen.

Strategisch toevoegen en verbeteren

MUWI I bestaat uit bijna 700 sociale huurwoningen, verdeeld over vier woningtypes. De woningen zijn energetisch en woontechnisch verouderd en de leefkwaliteit staat onder druk. Tegelijk kent de wijk weinig differentiatie: één type grondgebonden woning en drie typen portiekflats, allemaal zonder rolstoeltoegang.

Om doorstroming mogelijk en de wijk inclusief te maken, is verdichting essentieel. In het nieuwe plan groeit MUWI I naar ongeveer 900 woningen. Het aantal sociale huurwoningen blijft gelijk, en wordt aangevuld met huur- en koopwoningen in de vrije sector. Door het aandeel nieuwbouw is straks meer dan 40% van de woningen rolstoeltoegankelijk. Daarnaast kan er nog eens 10% eenvoudig levensloopbestendig worden aangepast. Dankzij de toename in woningtypes, kunnen bewoners binnen de wijk verhuizen wanneer hun woonsituatie verandert.

Stedenbouwkundig concept met heldere structuur

We analyseerden de wijk op sterktes zoals de groene ruimtes, maar ook op zwaktes zoals blinde gevels, wandvorming en een rommelige openbare ruimte. De oorspronkelijke stempelstructuur is door de jaren heen vervaagd. Tuinen zijn vergroot, schuttingen opgetrokken, parkeerplekken verspreid. Daardoor is veel openbare ruimte verdwenen of gereduceerd tot smalle gebieden en is er minder zicht op de straat.

Het nieuwe plan herstelt die samenhang. Door gericht te slopen en op strategische plekken nieuw te bouwen ontstaat weer een heldere en natuurlijke openbare ruimte. Chirurgische ingrepen verminderen blinde gevels en versterken de oriëntatie op de straat. Parkeren wordt uit het zicht gehaald en ondergebracht in binnenhoven. Zo komt er ruimte voor vergroening, ontmoeting en veiligheid. MUWI I krijgt weer een herkenbare opbouw, met plek voor sociaal contact, beweging en rust.

Een proces van meedoen

Vanaf de start in 2021 hebben we gewerkt onder het motto Iedereen kan Meedoen! Dat is ook wat centraal staat: Meedoen. Bureau Brick heeft geholpen om als fundament een format uit te werken voor de eerste fase van het proces. Er is een brede mix aan activiteiten en contactmomenten ingezet, van bewonerscommissie tot workshops voor co-creatie, van zomerkaravaan tot spreekuren. Zo haalden we vragen, wensen en behoeften op, vertaalden die naar inhoudelijke voorstellen en scherpten die samen met bewoners aan. Het was de kunst om in dit proces individuele wensen te verenigen met het maatschappelijke belang. Het resultaat is een plan dat enerzijds antwoorden geeft op toekomstvraagstukken rond klimaat, natuur, mobiliteit en de betaalbaarheid van wonen, maar ook praktische oplossingen biedt voor het leven van de huidige en toekomstige bewoners.

Integratie van duurzaamheid

Duurzaamheid is in het plan onderdeel van een aanpak met een sociaal fundament. De duurzame ambities voor MUWI I zijn opgebouwd rond vijf pijlers: energie, sociaal, biobased bouwen, mobiliteit en ecologie. We beperken de energievraag via slimme oriëntatie, passieve koeling en een hoogwaardige gebouwschil bij nieuwbouw en renovatie. De openbare ruimte nodigt uit tot ontmoeten, bewegen en spelen. De buurt wordt straks ook geschikt voor mensen die afhankelijk zijn van hulp en zorg. Parkeren verdwijnt uit het straatbeeld, langzaam verkeer krijgt de ruimte.

Gebouwen worden zoveel mogelijk ontworpen om te kunnen worden gerealiseerd in modulaire houtbouw, met circulaire, biobased materialen en oog voor CO₂-reductie. De wijk wordt vergroend, met nestkasten, groenblauwe daken, schaduw van bomen en lokaal waterbeheer. Alles draagt bij aan een toekomst waarin ook volgende generaties prettig kunnen wonen in MUWI I.

Natuurinclusief vernieuwen

MUWI I ligt direct naast het Nieuwelantpark: een ecologische structuur die als buffer tegen de A4 fungeert. De wijk Babberspolder kent drie groene ‘wiggen’ tussen de bouwvelden die onderdeel zijn van een groter groen-blauw netwerk.

MUWI I is een van de pilotprojecten binnen het landelijke programma voor biobased en natuurinclusief renoveren van het College van Rijksadviseurs. In samenwerking met landschapsbureau PeetersenDaan en ecoloog Maarten Schrama ontwikkelden we een natuurinclusieve basisstructuur. Het uitgangspunt hierbij is het gebruiken en versterken van wat er al is. Deze aanpak versterkt de biodiversiteit, vergroot de leefkwaliteit en verbindt natuur, recreatie en sociaal gebruik. Tegelijk maakt het de buurt beter bestand tegen een veranderend klimaat. Door de integrale aanpak van de waterstructuur en de inrichting is de buurt straks beter voorbereid hevige regenval en hittestres.

Een plan met impact

MUWI I krijgt niet alleen meer woningen, maar ook een betere verdeling van ruimte, functies en woningtypes. Door gericht te verdichten ontstaat een toekomstbestendige wijk, zonder dat de sociale huur onder druk komt te staan. De mix van verschillende woningsoorten en -segmenten sluit aan bij de veranderende woonvraag. Door ook ecologie, water en klimaatadaptatie een integraal onderdeel van het plan te maken, wordt de leefomgeving gezonder en aantrekkelijker. Bewoners waren vanaf het begin betrokken bij de dilemma’s, keuzes en de richting. De inzet: straks woont iedereen in MUWI I gelukkig. Met een woning die past, een straat die klopt en een buurt die meebeweegt.