Van losse gebouwen naar een netwerk in de wijk

Een toekomstbestendig voorzieningennetwerk

Groningen investeert volop in wijkvernieuwingswijken als Selwerd en De Wijert. Woningen worden vernieuwd en de openbare ruimte wordt groener en veiliger. Tegelijkertijd blijft het voorzieningenlandschap vaak versnipperd. Gebouwen staan los van elkaar, met verschillende beleidsdomeinen en beperkte samenhang. Daardoor blijven kansen liggen om plekken te creëren waar ontmoeting vanzelf ontstaat en waar de wijkgemeenschap zich kan versterken.

Daarom heeft de gemeente Groningen ons gevraagd om voor beide wijken een voorzieningenvisie te ontwikkelen. De visies geven richting aan keuzes voor een toekomstbestendig netwerk van voorzieningen, in samenhang met de wijkvernieuwing. We brachten zowel de huidige situatie in beeld  als het toekomstperspectief: wat is er al, wat werkt en wat mist. En vooral: waar liggen kansen om voorzieningen sterker met de wijk en haar bewoners te verbinden. Met als doel een sterk netwerk te creëren van plekken die bijdragen aan leefbaarheid, ontmoeting en gelijke kansen in de wijk.

Inzichten van bewoners en experts als leidraad

KAW begeleidde het gehele traject, van analyse tot toekomstvisie. We begonnen bij de basis: goed kijken en goed luisteren. We combineerden een grondige ruimtelijke en sociale analyse met gesprekken met wijkprofessionals, beleidsmedewerkers en bewoners om te begrijpen hoe plekken in het dagelijks leven van bewoners functioneren.

Focusgroepen met wijkbewoners vormden een belangrijk onderdeel van het proces. We spraken met hen over hun dagelijkse routes, ontmoetingen en ervaringen. Waar kom je graag? Waar voel je je welkom? En waar juist niet? Deze gesprekken maakten zichtbaar welke locaties publieke waarde hebben en waar juist drempels bestaan en vormden een belangrijke graadmeter voor de visies. Daarnaast organiseerden we een expertmeeting en sessies met een klankbordgroep. Samen met de gemeente zochten we naar een gedeelde manier van kijken naar voorzieningen. Niet vanuit losse panden en sectoren, maar vanuit hun rol en maatschappelijke meerwaarde in de wijk.

Een Groningse kijk op voorzieningen

Uit beide visies komt een heldere denklijn naar voren: voorzieningen zijn geen losse gebouwen, maar onderdeel van een netwerk van plekken in wijk en stad waarin ontmoeting, ondersteuning en ontwikkeling samenkomen.

Om dat netwerk beter te begrijpen en gerichte keuzes te maken, werkten we toe naar een Gronings concept voor voorzieningen. Dit concept bestaat uit drie onderdelen:

• Een gemeenschappelijke taal, met een centrale rol voor de publieke ruimte;
• Archetypen zoals het stamlokaal, clubhuis, broedplaats en buurthub, die helpen om de rol van plekken te duiden;
• Een afwegingskader waarin ruimtelijke kwaliteit en maatschappelijke meerwaarde samenkomen, zodat de gemeente gericht kan kiezen voor plekken met de grootste publieke waarde.

Van visie naar plekken in de wijk

In Selwerd en De Wijert vormt de publieke ruimte de verbindende schakel. Voorzieningen werken pas echt als de route ernaartoe veilig en logisch is, de plek uitnodigt om te verblijven en ontmoeting vanzelf kan ontstaan als onderdeel van de dagelijkse routines van bewoners.

De kern van beide visies is helder. De opgave zit niet in méér voorzieningen, maar in betere en beter verbonden plekken. We kijken naar het samenspel van gebouwen, routes, programmering en beheer. Locaties die bijdragen aan inclusie, sociale samenhang en een sterke wijkgemeenschap. Met de visies maken we zichtbaar waar kansen liggen: in het versterken van plekken met publieke waarde, het beter benutten van bestaande voorzieningen en het creëren van ruimte voor ontmoeting. Tegelijk bieden de visies een praktisch leerproces voor Groningen, niet alleen voor Selwerd en De Wijert, maar ook hoe de stad actief kan sturen op samenhang, kwaliteit en gebruik van voorzieningen, in de wijk en gemeentebreed.