LIVING LAB 040 - DE SLIMME REGIO

Het is hoog tijd om het wonen en leven in de stad opnieuw uit te vinden. En daar komt Living Lab 040 om de hoek kijken. Eindhoven als innovatie stad.

De kar trekken

In opdracht van Jos lichtenberg en Monique Donkers, de twee co-initiators van Living Lab 040, werken we actief mee aan vernieuwing in de stad Eindhoven. Het Living Lab 040 houdt zich bezig met nieuwe ruimte maken voor meer woningen. Bedacht vanuit de woningnood, gedreven door woongenot. Waar een thuis is voor iedere portemonnee. Een stad waar iedereen met elkaar in verbinding staat. Een stad die gezond is, met veel groen. Compact, met intens gebruik van de beschikbare vierkante meters.

Mooie doelen, als je ze zo op een rijtje zet. Maar wat is onze rol? Hoe pak je dat aan en krijg je het echt voor elkaar?

Architect Jackel Henstra maakt zich hard voor de maatschappelijke vraagstukken die gepaard gaan met verduurzaming, circulariteit, meer woningen in de stad, etc. Jackel: “We moeten echt werken aan de eenzaamheidsproblematiek, mantelzorg en buurtgevoel. En dan kan juist heel goed samen gaan met verduurzamen.”  

Labs in Nederland

Er zijn in het land verschillende Labs, maar deze gaat specifiek over wonen en de sociale vraagstukken. En sociaal zit in ons! We nemen in dit Living Lab de stedenbouwkundige analyse én de onderzoekersrol op ons. Vanuit die resultaten kijken we naar het ontwerp. De gemeente heeft uiteindelijk een ruimte voor 750 woningen aangewezen, waarvan wij verantwoordelijk zijn voor 130. We werken in dit Lab nauw samen met architect Douwe Boonstra van Studio M10. Een goede match want Jackel en Douwe hebben dezelfde innoverende houding.

De schijf van vijf voor wonen

Living Lab, schijf van vijf voor wonen

Goede buurten komen niet altijd vanzelf van de grond. Dan moet je een handje helpen en dat is een kwestie van organiseren. Bij het Living Lab 040 hebben we als uitgangspunt ‘De schijf van vijf voor wonen’. Vijf thema’s die centraal staan bij de stedenbouwkundige analyse, onderzoek en ontwerp.

1 – Efficiënt georganiseerd

Met een Living Lab loop je geheid tegen de randen van de wetgeving aan en soms betekent dat dat we de wetten moeten aanpassen. Daarin moet er ruimte zijn voor flexibiliteit. Met het Plug and Play unitconcept zijn wij flexibel in het bouwen en demonteren van bijvoorbeeld woningen en het invullen van de infrastructuur. Wil je meer tuin? Dan neem je er een unit bij. Er moet gekeken worden naar nieuwe manieren van financiering, waarbij uiteindelijk waardevermeerdering heel belangrijk is. Waardevermeerdering zowel op financieel gebied als op het gebied van de sociaal-fysieke leefomgeving.

2 – Ruimtelijk aantrekkelijk

Als je de stad gaat verdichten is het belangrijk hoe je de buitenruimte aantrekkelijk houdt. Met het idee van de Living Lab gaan bewoners zelf aan de slag en bepalen zij wat mooi is en wat niet.

Door niet alleen te focussen op verdichten, maar tegelijkertijd te werken aan collectieve verbanden ontstaat een nieuwe kwaliteit van wonen. Met juist de focus op het collectieve levert dat een aantrekkelijk en eigentijdse verbeelding op van het Living Lab 040. Hoe kunnen we compact wonen aanbieden en hoe compact kan het? Testen is hierin ontzettend belangrijk, zo kom je erachter wat wel en niet fijn woont. Bedrijven met kant-en-klare conceptwoningen kloppen nu aan. Deze woningen worden verhuurd en op die manier getest. Zo krijgen we bruikbare ervaringen rechtstreeks van de bron.

Stukken grond hebben een sociale toepassing. Zo kan grond worden geleased en kan het landschap productief worden ingezet voor bijvoorbeeld verbouwen van voedsel of als verkoeling van stad. 

3 – Welzijn als uitgangspunt

De Stad van de toekomst, gek genoeg denken mensen dan terug naar vroeger. Maar is dat wel zo gek? Een soort noaberschap, een gemeenschap die naar elkaar omkijkt. Hulp aanbiedt waar nodig, samen initiatieven opstart, het dorpse gevoel op wijkniveau naar de stad brengen. Hoe dat concreet eruit kan zien? Denk aan een zelfgeorganiseerde markt met producten uit eigen wijktuin of de zorgvraag van ouderen zelf als gemeenschap opvangen. Én werken aan toegankelijkheid. Zo zijn bijvoorbeeld alle dagelijkse behoeften binnen 15 minuten te bereiken.

4 – Verantwoording nemen

We willen minder materialen gebruiken, want de tijd om duurzaam te handelen en te bouwen is nu. We willen slim bouwen door energieleverende concepten te maken. Alles voor de bouw is circulair en worden opnieuw of op een andere manier gebruikt bij het demonteren. Wij als mensen zijn te gast in de natuur. We laten de natuur zoveel mogelijk zijn gang gaan in de wijk en laten het in betere staat achter dan dat we gekomen zijn. Een inclusieve stad met een grote diversiteit aan mensen.

We zitten bij dit project met bepaalde vragen in ons hoofd, zoals: Wat als je de openbare ruimte als bewoner ook deelt in eigendom? Dat je een aandeel neemt in de openbare ruimte? Kan dit ook met eigenaarschap en kan dit bijdragen aan het collectieve wonen? . Wat zijn de uiteindelijke resultaten als je daadwerkelijk toepast en staan bewoners hier open voor? Met Living Lab 040 nemen we hiervoor de ruimte om dit te onderzoeken.

5 – Wendbaarheid als kracht

Wendbaar zijn in gebruik van ruimte kan efficiënt zijn. Denk aan een plein waar overdag een markt staat en ’s avonds geparkeerd kan worden. Of woningen die uit bouwpakketten bestaan. Is de locatie niet langer geschikt voor wonen? Dan verplaats je de woning eenvoudig. Zijn de materialen niet langer geschikt voor een woning, dan kunnen ze los van elkaar worden hergebruikt.

Tot de verbeelding spreken

Vertrouwen in elkaar als partijen is essentieel; voor iedereen is dit nieuw en we geven de ruimte aan dynamiek. Op dit moment lopen er nog steeds onderzoekslijnen. Aan de toekomstige resultaten hechten we waarde en willen wij in het vervolg inzetten. Het einddoel is veel te leren in dit 15 jarige traject. We gaan continue kijken wat wel en niet werkt, bijvoorbeeld wat er gebeurt als je een onderdeel toevoegt of weghaalt. In 2021is Living Lab 040 begonnen met de eerste woningen te bouwen.  

In samenwerking met ons Business Development team maakten we onderstaande beelden om een gevoel te krijgen bij de mogelijkheden. Dergelijke beelden zetten mensen aan tot denken en die verbeeldingskracht leidt tot hele nieuwe ideeën. Met onze conceptuele ideeën zetten we stramienen op waar bewoners op kunnen aanhaken. Als een houvast. We maken een stedenbouwkundig opzet met ruimtelijk raster. Alles is zo gemaakt dat we morgen aan de slag kunnen!

Alle ‘schijf van vijf voor wonen’ beelden

Meer weten? 

Website LivingLab040

Deel project